Hoewel ik al bijna 25 jaar in het vak zit, vind ik lesgeven elke dag weer even uitdagend. Geweldig, maar nooit eenvoudig. Wellicht leg ik de lat steeds hoger of misschien past hier ook een quote van Albert Einstein: ‘Hoe meer ik leer, hoe meer ik weet, dat ik eigenlijk niks weet’.
Hoe het ook zij, ik ga vrolijk door met trachten te begrijpen, te overzien, te leren en goed te doen. Een tijdje terug voelde ik dat ik een puzzelstukje rijker was. Stel, een leerling speelt in de les minder goed dan verwacht of gehoopt. Wat is er aan de hand? Ik leg de situatie langs mijn pas ontdekte 6P’s. Dit staat voor (vergeef me het Engels, maar het allitereert zo lekker) Person – Passion – Process – Preparation – Practising – Performing.
Ik begin aan de achterkant. Kan het minder goede spel te maken hebben met Performen? Kan het zijn dat de leerling zenuwachtig is voor de les? Heeft hij deze week juist heel hard gestudeerd en wil hij het zo graag goed doen dat het daardoor even niet meer lukt? Of nadert een deadline die hem de kriebels geeft? Het doorbreken van de spanning heeft dan prioriteit.
Maar misschien ligt het mindere spel niet in de laatste P maar in Practising. Heeft de leerling wel voldoende gestudeerd de afgelopen tijd? Heeft hij genoeg geoefend om het fragment of de vaardigheid onder de knie te krijgen en te automatiseren? Zo niet? Werk aan de winkel, voor de leerling én de docent.
Misschien heeft de leerling wel geoefend maar was het studeren niet effectief of werkte zelfs averechts. De P van Preparation. Weet de leerling hoe hij effectief kan studeren en kan hij thuis de gewenste focus vinden? Begrijpt hij het notenbeeld? Heeft-ie nagedacht over de frasering en de karakters? Snapt hij de technische opdracht en weet-ie waar hij op kan letten? Mentale voorbereiding is het startpunt van goed studeren. Mocht het hier aan schorten, dan gaan we daar een periode aandacht aan besteden.
Maar misschien ligt de oorzaak van het mindere spel nog een P eerder, bij Process. Misschien is de opdracht simpelweg te moeilijk en vragen we iets wat de leerling (nog) niet kent of (nog) niet kan. Als dit slechts af en toe het geval is, kunnen we het negeren. Als het iemands spel werkelijk blokkeert, doen we een stapje terug.
Maar misschien ligt de oorzaak nog een P eerder. Namelijk bij Passion. Misschien wil de leerling eigenlijk niet en ontbreekt de motivatie en de passie om er voor te gaan. Misschien heeft-ie het te druk op school, spreekt het repertoire hem niet aan of ontbreekt het hem aan uitdaging of musicerende vrienden. Of misschien heeft hij een ouderwetse deadline nodig. Hier ligt een gezamenlijke taak voor docent, leerling en ouders om de schouders eronder te zetten.
En tot slot kan de oorzaak nog dieper in de leerling zelf zitten. Person. Misschien durft de leerling niet te geloven in zijn eigen mogelijkheden en gaat-ie er vanuit dat hij het toch niet kan. Misschien ervaart hij (bewust of onbewust) een enorme druk vanuit zijn omgeving en heeft-ie het gevoel dat hij nooit aan bepaalde verwachtingen kan voldoen. Misschien schiet de leerling direct in negatieve emoties als iets even niet lukt. Deze P werpt z’n schaduw ver vooruit en beïnvloedt – soms zonder dat we het doorhebben – al de andere P’s. En daarover een andere column meer.
© 2016, 2023 Wieke Karsten
© 2023 Dik Klut
