Beoordeling 4 | Meetbaar of merkbaar
Een collega gaf mij de titel voor deze column: Meetbaar of Merkbaar. Hij is naast pedagoog ook filosoof en speelt derhalve de prachtige en broodnodige rol van ‘luis in de […]
Leren
Verbondenheid
30 jaar, wat vliegt de tijd. Toen het NFG in 1992 werd opgericht, studeerde ik aan het conservatorium. Ik werd al vrij snel lid, al weet ik niet meer precies
Beoordeling 3 | Zichtbaar
Graag breng ik wederom een aantal vaktermen uit de educatiewereld onder de aandacht van de lezer: de begrippen summatief en formatief. Deze begrippen horen bij het onderwerp ‘beoordeling’. Summa betekent
Beoordeling 1 | Van de meetlat en de eigenwaarde
Als er iets gevoelig ligt binnen de muziekwereld, dan is het wel beoordeling. We roepen dat ‘cijfers niet belangrijk zijn’, maar ondertussen kan een eindexamencijfer een conservatoriumstudent maken of breken.
Feedback 5 | De huisschilder
Regelmatig heb ik interessante conversaties met collegae over ‘fouten maken’. Het blijft een spannend onderwerp. Fouten maken moet kunnen, het hoort erbij, beter nog, je wordt er sterker van. Vallen
Feedback 4 | De moeite waard
Feedback geven, het is me wat. Bij mijn eigen leerlingen en studenten vind ik het nu niet meer lastig. Met de mijmeringen van de vorige columns in mijn achterhoofd, ben
Feedback 3 | Socrates en de vlinder
Ik schreef het al eens eerder, ik heb lang geworsteld met het fenomeen ‘streng zijn’. Ik vond het lastig om kritiek te geven, en vond het al helemaal lastig om
Feedback 2 | Bouwprojecten
De vorige column ging over terugkoppeling, oftewel: feedback. Het moment waarop wij, als een leerling klaar is met spelen, reageren op zijn of haar spel. Vanuit didactisch oogpunt is het
Feedback 1 | Terugkoppeling
Sinds een aantal jaren geef ik het vak didactiek in de Master The Musician Educator aan het conservatorium van Den Haag*. Geweldig om te doen, maar voor mij persoonlijk een
Van ex naar in
Als muziekdocenten zijn wij vaak getuige van een magische metamorfose: een leerling die van kind in jonge adolescent verandert. Alles lijkt wel anders te worden: de beenderenstructuur van zijn of
Een kritische noot
In de column De status van een hobby schetste ik de huidige situatie van ons bijzondere beroep. Muziek maken wordt gezien als ‘maar een hobby’, terwijl het ons inziens zoveel
De status van een hobby
Aan muziekdocenten wordt van alle kanten getrokken: leidinggevenden die roepen dat ‘we niet streng mogen zijn omdat we anders klanten wegjagen’ terwijl ze wel verlangen dat leerlingen de sterren van
Geen noot zonder klankvoorstelling
In Automatische Piloot nodigde ik de lezer uit om mee te denken over dit interessante fenomeen. Ik legde uit dat dit een meervoudig flexibel systeem is: mijn vingers typen (geautomatiseerd)
Automatische piloot
Als iets mij decennia lang heeft doen peinzen, dan is dat het fenomeen ‘automatische piloot’. Niet omdat ik deze bij mezelf niet kon herkennen – bijvoorbeeld tijdens het dwarsfluit studeren
Loslaten
Tijdens mijn studie aan het conservatorium had ik weinig benul van wat ik aan het doen was. Ik vond studeren lastig, maar op de een of andere curieuze manier rolde
In het brein, uit het brein
Nog niet zo heel lang geleden viel in mijn brein weer een metaforisch kwartje. Na jaren mijmeren en peinzen over musiceren, studeren en het brein, realiseerde ik me opeens dat
Musico ergo sum
Dat we onze hersenen gebruiken als we musiceren moge duidelijk zijn. Mochten we dat zelf niet zo ervaren dan worden we er in de media wel mee doodgegooid. ‘Muziek maakt
Breinprocessen
In de loop der jaren is mijn interesse in het brein een beetje uit de hand gelopen en ik kan niet meer aan musiceren denken zonder de werking van de
Oneindig geduldig
Lesgeven is – tegen betaling – iemands leven veranderen. Hoe we dat doen, en hoe dat uitpakt, hangt af van onze vakkennis, ervaring en visie. Onze vakkennis, visie en ervaring
Ruimte voor muziek
Regelmatig komen, met de leerling, besognes en troebelingen de leskamer binnen. Logisch, want de leerling is naast pril musicus allereerst mens. Maar besognes en troebelingen vormen – in de les
ZesPees
Hoewel ik al bijna 25 jaar in het vak zit, vind ik lesgeven elke dag weer even uitdagend. Geweldig, maar nooit eenvoudig. Wellicht leg ik de lat steeds hoger of
Boswandeling
Het is een bekende stelling: wij, klassieke musici, moeten meer uit ons hoofd spelen want dat bevordert onze podiumpresentatie. En: door uit het hoofd te spelen wordt ons spel vrijer.
De tip voor de dip
Steevast wanneer ik een lezing geef over Musiceren, studeren en het brein, komt van docenten de vraag: heb je een goede tip voor de motivatiedip? Een paar dingen schieten dan
Mag het licht aan?
Het lukt ons in de muzieklessen niet altijd om kinderen aan ons te binden. Veel instellingen en docenten kampen met 25 tot 30 % afhakers na een jaar les. Deze
Twee standen
Een tijdje terug luisterde ik naar een gesprek tussen twee docenten. Het ging over gewone jonge leerlingen en talentvolle. Beide beaamden: talentvolle leerlingen behandel je anders dan gewone leerlingen. Ambitie
Grond-Toon
Het visitekaartje van een musicus is zijn klank en deze is bij onze leerlingen vaak wel voor verbetering vatbaar. Een mooie toon is niet zomaar iets, het is het resultaat
Probiotica
In dagblad Trouw stond ooit een artikel over een varkensboer uit Nistelrode die het gebruik van antibiotica wilde terugdringen. Het roer ging drastisch om: in plaats van zijn stallen te
Ontspannen ingespannen
Wat zijn we soms jaloers op kleine kinderen; met volle overgave kunnen zij met iets bezig zijn. Een nieuw speelgoedje of een steen houdt hun aandacht vast; ze kijken, betasten,
Beide benen
Hoe zou een musicus er op het podium uit moeten zien? Mag hij bewegen of moet hij stilstaan? Wil het publiek ergens naar kijken of zou het vooral moeten luisteren?
Het oog van de meester
Toen ik als klein meisje op muziekles wilde, moest ik eerst langskomen om een poging op de dwarsfluit te wagen. Zou ik er geluid uit krijgen, dan mocht ik komen.
Vier stappen terug
Als docent hebben we een antenne ontwikkeld voor het herkennen van alle wankele stappen van onze leerlingen. We zien hobbels ruim van te voren aankomen, we kennen de lastige plekken
Oefenen zonder drama’s
Als vanzelf zijn de columns van het afgelopen jaar een serie geworden. Een serie die is begonnen bij Fluitteam D4. Een serie over ambitie, over opkomen voor ons prachtige vak,
Route onder constructie
Het is ongelooflijk hoe makkelijk een kind een taal leert; de hersenen van een jong kind zijn er als het ware klaar voor. Kinderen leren een taal in de praktijk;
Ouders en Co.
Bij elke jonge leerling krijgen we er gratis een familie bij. De ouders van het kind hebben de lessen geregeld en betalen ervoor, de leerling vertelt over broertjes en zusjes
Fluitteam D4
Ambitie in de muziekles ligt gevoelig. We krijgen visioenen van bleekneuzige muziektalenten die nooit buiten spelen, geen vriendjes hebben en uren op hun instrument studeren, gepusht door zeer gedreven ouders.
Transfer
Philip Johnston beschrijft in het voorwoord van zijn boek The Practice Revolution1 een pianoles. Een leerling speelt en de docent geeft heel precieze aanwijzingen: ‘Hier luisteren naar de melodie in
Totaalpakket
Soms gaan we naar een concert en alles klopt. Het is goed, het is mooi, het is prachtig, het blijft boeien, we zitten als aan onze stoel genageld en als
Rake vingers
Foutloos en snel spelen is belangrijk. Het is immers een hoorbaar bewijs van kwaliteit: een goede musicus is meestal ook een virtuoos musicus. We besteden allemaal veel tijd aan het
In mijn blootje
Toen ik een jaar of dertien was, vroeg mijn toenmalige docent of ik Syrinx voor fluit solo van Claude Debussy op een voorspeelavond wilde spelen. Hij zag de bui waarschijnlijk
Van jong tot oud
Je hebt leerlingen en leerlingen. Dé leerling bestaat niet. Dé ideale leerling niet en dé vervelende leerling ook niet. Leerlingen kunnen we niet in hokjes stoppen maar dat doen we
Doceren is doseren (en de rol van Superman)
Veel lezers zijn deze frase vast wel eens eerder tegengekomen, het is een gouwe ouwe uit onderwijsland. Wij docenten storten in ons enthousiasme al snel een grote emmer informatie over
Mooi verpakt
Wat is makkelijker, lesgeven aan jonge beginner A of aan jonge beginner B? Of misschien aan jonge beginner C? Een vreemde vraag natuurlijk… Iedereen is verschillend en dus is lesgeven
Uit het hoofd, uit het hart
Een geliefd onderdeel van een concert met symfonieorkest is het soloconcert. De orkestleden zitten klaar, daar komt de pianist, de violist of de cellist, de dirigent heft zijn baton en
Zelf-ontvangst
Tellen we onze zintuigen, dan komen we tot vijf: zien, horen, ruiken, proeven en tasten. En hoewel de spreektaal anders doet vermoeden, is ons rijtje zintuigen nu nog niet compleet. In
Kleurpotloden
Kunst en zintuigen zijn met elkaar verbonden als een visser met zijn hengel. Een tekenaar kan niet zonder zijn ogen, een musicus niet zonder zijn oren en een danser niet