Feedback 6 | Ietszeggend
De afgelopen periode dacht ik wel zo ongeveer alles rond het thema feedback op een rijtje te hebben gezet, toen ik toch weer door het onderwerp verrast werd. Een student […]
Beoordeling 5 | Luisterend luisteren
De examenperiode op conservatoria is voor velen de minst favoriete periode van het jaar. We begrijpen de noodzaak, maar menigeen ziet zijn of haar nachtrust verstoord door deze periode van
Beoordeling 4 | Meetbaar of merkbaar
Een collega gaf mij de titel voor deze column: Meetbaar of Merkbaar. Hij is naast pedagoog ook filosoof en speelt derhalve de prachtige en broodnodige rol van ‘luis in de
Verbondenheid
30 jaar, wat vliegt de tijd. Toen het NFG in 1992 werd opgericht, studeerde ik aan het conservatorium. Ik werd al vrij snel lid, al weet ik niet meer precies
Beoordeling 3 | Zichtbaar
Graag breng ik wederom een aantal vaktermen uit de educatiewereld onder de aandacht van de lezer: de begrippen summatief en formatief. Deze begrippen horen bij het onderwerp ‘beoordeling’. Summa betekent
Beoordeling 2 | Troebele wateren
In de vorige column schreef ik dat een aantal aspecten van een prestatie (meestal) niet worden meegewogen bij een beoordeling. Hard werken en zelf veel leren is ontzettend waardevol, maar
Beoordeling 1 | Van de meetlat en de eigenwaarde
Als er iets gevoelig ligt binnen de muziekwereld, dan is het wel beoordeling. We roepen dat ‘cijfers niet belangrijk zijn’, maar ondertussen kan een eindexamencijfer een conservatoriumstudent maken of breken.
Feedback 5 | De huisschilder
Regelmatig heb ik interessante conversaties met collegae over ‘fouten maken’. Het blijft een spannend onderwerp. Fouten maken moet kunnen, het hoort erbij, beter nog, je wordt er sterker van. Vallen
Feedback 4 | De moeite waard
Feedback geven, het is me wat. Bij mijn eigen leerlingen en studenten vind ik het nu niet meer lastig. Met de mijmeringen van de vorige columns in mijn achterhoofd, ben
Feedback 3 | Socrates en de vlinder
Ik schreef het al eens eerder, ik heb lang geworsteld met het fenomeen ‘streng zijn’. Ik vond het lastig om kritiek te geven, en vond het al helemaal lastig om
Feedback 2 | Bouwprojecten
De vorige column ging over terugkoppeling, oftewel: feedback. Het moment waarop wij, als een leerling klaar is met spelen, reageren op zijn of haar spel. Vanuit didactisch oogpunt is het
Feedback 1 | Terugkoppeling
Sinds een aantal jaren geef ik het vak didactiek in de Master The Musician Educator aan het conservatorium van Den Haag*. Geweldig om te doen, maar voor mij persoonlijk een
Tweerichtingsverkeer
Al sinds ik mijn eerste voorzichtige schreden op het terrein van het lesgeven zette, ben ik me bewust van de verantwoordelijkheid die ik daarbij voelde en nog steeds voel. Oké,
Van ex naar in
Als muziekdocenten zijn wij vaak getuige van een magische metamorfose: een leerling die van kind in jonge adolescent verandert. Alles lijkt wel anders te worden: de beenderenstructuur van zijn of
Een kritische noot
In de column De status van een hobby schetste ik de huidige situatie van ons bijzondere beroep. Muziek maken wordt gezien als ‘maar een hobby’, terwijl het ons inziens zoveel
De status van een hobby
Aan muziekdocenten wordt van alle kanten getrokken: leidinggevenden die roepen dat ‘we niet streng mogen zijn omdat we anders klanten wegjagen’ terwijl ze wel verlangen dat leerlingen de sterren van
Geen noot zonder klankvoorstelling
In Automatische Piloot nodigde ik de lezer uit om mee te denken over dit interessante fenomeen. Ik legde uit dat dit een meervoudig flexibel systeem is: mijn vingers typen (geautomatiseerd)
Automatische piloot
Als iets mij decennia lang heeft doen peinzen, dan is dat het fenomeen ‘automatische piloot’. Niet omdat ik deze bij mezelf niet kon herkennen – bijvoorbeeld tijdens het dwarsfluit studeren
Loslaten
Tijdens mijn studie aan het conservatorium had ik weinig benul van wat ik aan het doen was. Ik vond studeren lastig, maar op de een of andere curieuze manier rolde
In het brein, uit het brein
Nog niet zo heel lang geleden viel in mijn brein weer een metaforisch kwartje. Na jaren mijmeren en peinzen over musiceren, studeren en het brein, realiseerde ik me opeens dat
Musico ergo sum
Dat we onze hersenen gebruiken als we musiceren moge duidelijk zijn. Mochten we dat zelf niet zo ervaren dan worden we er in de media wel mee doodgegooid. ‘Muziek maakt
Breinprocessen
In de loop der jaren is mijn interesse in het brein een beetje uit de hand gelopen en ik kan niet meer aan musiceren denken zonder de werking van de
Oneindig geduldig
Lesgeven is – tegen betaling – iemands leven veranderen. Hoe we dat doen, en hoe dat uitpakt, hangt af van onze vakkennis, ervaring en visie. Onze vakkennis, visie en ervaring
Coach Wooden
Tijdens mijn conservatoriumopleiding volgde ik een aantal vakken over lesgeven. En hoewel ik niet alle lessen even ‘to the point’ vond, deed mijn school haar best me een wijzer mens
Thuis ging het beter
Er is dat ene zinnetje dat, als het uit onze eigen mond ontsnapt, voelt als een flauwe smoes. En als onze leerlingen het zeggen, moeten we innerlijk lachen. ‘Ja maar,
Ruimte voor muziek
Regelmatig komen, met de leerling, besognes en troebelingen de leskamer binnen. Logisch, want de leerling is naast pril musicus allereerst mens. Maar besognes en troebelingen vormen – in de les
ZesPees
Hoewel ik al bijna 25 jaar in het vak zit, vind ik lesgeven elke dag weer even uitdagend. Geweldig, maar nooit eenvoudig. Wellicht leg ik de lat steeds hoger of
Juryperikelen
Ik ben dol op concoursen. Dat wil zeggen, ik vind het ontzettend leuk om in de jury van een concours te zitten. Heerlijk om een weekend lang naar tig deelnemers
Ziel en zaligheid
Ik houd van concoursen. Ze bieden de speler een deadline om naar toe te werken en een gelegenheid om zich te presenteren aan een publiek en een vakjury. Voor veel
Boswandeling
Het is een bekende stelling: wij, klassieke musici, moeten meer uit ons hoofd spelen want dat bevordert onze podiumpresentatie. En: door uit het hoofd te spelen wordt ons spel vrijer.
De tip voor de dip
Steevast wanneer ik een lezing geef over Musiceren, studeren en het brein, komt van docenten de vraag: heb je een goede tip voor de motivatiedip? Een paar dingen schieten dan
Duidelijk
Als we aan muziekdocenten denken, zien we strenge of niet-strenge docenten voor ons. Streng zijn is gerelateerd aan ambitieus, niet-streng aan ‘het moet wel leuk blijven’. Streng of niet-streng roept
Netwerkgroeibevorderende kritiek
Meten is belangrijk tijdens een leerproces. We hebben een meetlat nodig om naast ons werk te leggen, normen om ons aan op te tillen en ambities om waar te maken.
Mag het licht aan?
Het lukt ons in de muzieklessen niet altijd om kinderen aan ons te binden. Veel instellingen en docenten kampen met 25 tot 30 % afhakers na een jaar les. Deze
De Meesterbeginner
Ik houd van de begrippen ‘meesterschap’ en ‘expertise’. Ergens heel goed in worden of zijn, waardoor het geleerde heel gewoon lijkt. Vanzelfsprekende bagage, zo eigengemaakt dat de meester en zijn
Twee standen
Een tijdje terug luisterde ik naar een gesprek tussen twee docenten. Het ging over gewone jonge leerlingen en talentvolle. Beide beaamden: talentvolle leerlingen behandel je anders dan gewone leerlingen. Ambitie
Komt een fluitist bij de dokter
Tussen onze muzische en de medische wereld gaapt een diepe kloof waar we slechts in uiterste nood overheen springen. Een grote groep artsen, fysiotherapeuten, Mensendiecktherapeuten, Cesartherapeuten, gehoorspecialisten, Alexander Techniek docenten,
Grond-Toon
Het visitekaartje van een musicus is zijn klank en deze is bij onze leerlingen vaak wel voor verbetering vatbaar. Een mooie toon is niet zomaar iets, het is het resultaat
Probiotica
In dagblad Trouw stond ooit een artikel over een varkensboer uit Nistelrode die het gebruik van antibiotica wilde terugdringen. Het roer ging drastisch om: in plaats van zijn stallen te
Ontspannen ingespannen
Wat zijn we soms jaloers op kleine kinderen; met volle overgave kunnen zij met iets bezig zijn. Een nieuw speelgoedje of een steen houdt hun aandacht vast; ze kijken, betasten,
Beide benen
Hoe zou een musicus er op het podium uit moeten zien? Mag hij bewegen of moet hij stilstaan? Wil het publiek ergens naar kijken of zou het vooral moeten luisteren?
Het oog van de meester
Toen ik als klein meisje op muziekles wilde, moest ik eerst langskomen om een poging op de dwarsfluit te wagen. Zou ik er geluid uit krijgen, dan mocht ik komen.
Fier Beest
‘Een mens lijdt dikwijls het meest door het lijden dat hij vreest’. We weten allemaal hoe vervelend piekeren en malen is, toch zijn we er heel bedreven in en gaan
Cirkel 1
Een van de meest ongrijpbare aspecten van musiceren is het begrip aandacht. Concentratie. Focus. Iedereen heeft er ideeën over maar niemand lijkt te kunnen uitleggen wat het nou precies is.
Drie seconden
Als ik door de gangen loop van het conservatorium waar ik werk, blijf ik vaak staan en luister ik naar de klank van studerende studenten. Ik hoor een bonte kakofonie
To be or not to be
In 1982 scoorde Het Klein Orkest een hit met het liedje Laat mij maar alleen. Opvallend in dit liedje vond ik de volgende frase: ‘En niemand die er zeurt: Wat
Gewoon spannend
Voorspelen is spannend. Of het nou tijdens een officieel moment is of gewoon voor opa’s en oma’s, ouders of medeleerlingen. Jonge leerlingen spelen heerlijk onbevangen, maar ergens in de pubertijd
Vier stappen terug
Als docent hebben we een antenne ontwikkeld voor het herkennen van alle wankele stappen van onze leerlingen. We zien hobbels ruim van te voren aankomen, we kennen de lastige plekken
Oefenen zonder drama’s
Als vanzelf zijn de columns van het afgelopen jaar een serie geworden. Een serie die is begonnen bij Fluitteam D4. Een serie over ambitie, over opkomen voor ons prachtige vak,
Route onder constructie
Het is ongelooflijk hoe makkelijk een kind een taal leert; de hersenen van een jong kind zijn er als het ware klaar voor. Kinderen leren een taal in de praktijk;
Ouders en Co.
Bij elke jonge leerling krijgen we er gratis een familie bij. De ouders van het kind hebben de lessen geregeld en betalen ervoor, de leerling vertelt over broertjes en zusjes
Fluitteam D4
Ambitie in de muziekles ligt gevoelig. We krijgen visioenen van bleekneuzige muziektalenten die nooit buiten spelen, geen vriendjes hebben en uren op hun instrument studeren, gepusht door zeer gedreven ouders.
Transfer
Philip Johnston beschrijft in het voorwoord van zijn boek The Practice Revolution1 een pianoles. Een leerling speelt en de docent geeft heel precieze aanwijzingen: ‘Hier luisteren naar de melodie in
Wedstrijd
Toen wij, docenten van nu, aan het conservatorium studeerden, kwamen we er al snel achter dat er twee type docenten waren. Er waren docenten die vooral vanuit het ambacht lesgaven
Totaalpakket
Soms gaan we naar een concert en alles klopt. Het is goed, het is mooi, het is prachtig, het blijft boeien, we zitten als aan onze stoel genageld en als
Rake vingers
Foutloos en snel spelen is belangrijk. Het is immers een hoorbaar bewijs van kwaliteit: een goede musicus is meestal ook een virtuoos musicus. We besteden allemaal veel tijd aan het
Penalty schieten
Door de halve finale tussen Nederland en Italië bij het EK voetbal in 2000 kreeg penalty schieten voor Nederlanders een nieuwe betekenis. Het staat voor: het al dan niet kunnen
In mijn blootje
Toen ik een jaar of dertien was, vroeg mijn toenmalige docent of ik Syrinx voor fluit solo van Claude Debussy op een voorspeelavond wilde spelen. Hij zag de bui waarschijnlijk
Van jong tot oud
Je hebt leerlingen en leerlingen. Dé leerling bestaat niet. Dé ideale leerling niet en dé vervelende leerling ook niet. Leerlingen kunnen we niet in hokjes stoppen maar dat doen we
Doceren is doseren (en de rol van Superman)
Veel lezers zijn deze frase vast wel eens eerder tegengekomen, het is een gouwe ouwe uit onderwijsland. Wij docenten storten in ons enthousiasme al snel een grote emmer informatie over
Mooi verpakt
Wat is makkelijker, lesgeven aan jonge beginner A of aan jonge beginner B? Of misschien aan jonge beginner C? Een vreemde vraag natuurlijk… Iedereen is verschillend en dus is lesgeven
Gefeliciteerd: u koos een verstandige houding
Muziekles geven is geen bezigheidstherapie; wij muziekdocenten willen een leerling inspireren en in zijn of haar ontwikkeling begeleiden. Wat is al die jaren in deze columns al wel niet aan
Uit het hoofd, uit het hart
Een geliefd onderdeel van een concert met symfonieorkest is het soloconcert. De orkestleden zitten klaar, daar komt de pianist, de violist of de cellist, de dirigent heft zijn baton en
Zelf-ontvangst
Tellen we onze zintuigen, dan komen we tot vijf: zien, horen, ruiken, proeven en tasten. En hoewel de spreektaal anders doet vermoeden, is ons rijtje zintuigen nu nog niet compleet. In
Kleurpotloden
Kunst en zintuigen zijn met elkaar verbonden als een visser met zijn hengel. Een tekenaar kan niet zonder zijn ogen, een musicus niet zonder zijn oren en een danser niet